Atölyede fire nasıl hesaplanır?

Formül

verilen has     = verilen gram × milyem ÷ 1000
geri alınan has = mamul has + talaş has + hurda has
fire            = verilen has − geri alınan has
binde fire      = fire ÷ verilen has × 1000

Örnek: 100 gram 22 ayar

Atölyeye 100,00 gram 22 ayar (916 milyem) verildi. Geri 97,40 gram bilezik ve 1,80 gram talaş geldi, ikisi de 22 ayar.

Gram farkı 0,80 gram, has farkı 0,733 gram. İşletmenin kabul ettiği sınır örnek olarak binde 10 ise bu iş sınırın içinde.

Neden gram değil has?

Atölyede alaşım eklenir, lehim kullanılır, ayar değiştirilir. 22 ayar verilip 14 ayar mamul alınan bir işte gramlar karşılaştırılırsa fire eksi çıkabilir; gram artmıştır ama has artmamıştır. Fire, yalnız saf altın üzerinden doğru ölçülür.

Talaş ve hurda

Tezgâh altından toplanan talaş, cila tozu ve kesilen parçalar geri alınan hasa eklenir. Eritilip rafinaja giden talaşın hası rafinaj sonucuyla kesinleşir; o sonuç gelene kadar talaş tahmini milyemiyle yazılır ve fark sonradan düzeltilir.

Fire sınırı

Kabul edilebilir fire işin türüne göre değişir: döküm, el işi ve zincir aynı sınırla ölçülmez. Sınır atölyeyle yapılan anlaşmada ya da işletmenin kendi kuralında yazılı olmalı; sınırı aşan iş ayrıca incelenir.

Fason atölyede fire kime yazılır?

Fasona verilen has, atölyenin carisine has borcu olarak yazılır; geri gelen mamul ve talaş bu borçtan düşer. Anlaşılan fire payını aşan fark atölyenin has borcu olarak kalır. Borcun TL karşılığı değil gramı takip edilir: kur değişse de atölye aynı gramı borçludur.

Bu rehber genel bilgilendirme içindir, vergi danışmanlığı değildir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.