Rehber
Has pozisyonu nedir? TL kârı, gram zararı
Has pozisyonu, işletmenin elindeki ve alacaklı olduğu has altın ile borçlu olduğu has altın arasındaki farktır. Altın fiyatı değiştiği için kuyumcunun kârı yalnız TL ile değil gramla da ölçülür: TL’de kârlı görünen bir satış, eline geçen para satılan malın yerine yenisini almaya yetmiyorsa gramda zarardır.
Pozisyon nasıl hesaplanır?
has pozisyonu = stok has + kasadaki has + alacaklar (has)
− borçlar (has): toptancıya has borcu, emanet, birikimPozisyon artıdaysa altın fiyatı yükseldiğinde kazanırsınız, eksideyse (açık pozisyon) kaybedersiniz. TL kasası pozisyona girmez: fiyat değişse de aynı TL’dir.
Bir satışın gram kârı
22 ayar 10,00 gram bilezik 62.500,00 TL’ye satıldı. Stoktan 9,160 gram has çıktı. KDV devletin; dükkâna kalan 61.462,53 TL. Satış anındaki kurla (örnek 6.143,58 TL/gr) bu para 10,004 gram has eder; satışın gram kârı +0,844 gram.
Kur yükselirken TL’de beklemek
Para TL’de bekletilip mal sonra yerine konursa aynı TL daha az has alır. TL defterinde bu satışın kârı hiç değişmez; has defterinde kur yükseldikçe erir.
| Mal yerine konurken kur | Alınabilen has | Gram kârı |
|---|---|---|
| 6.143,58 TL/gr · satış anı | 10,004 gr | +0,844 gr |
| 6.450,76 TL/gr · %5 yüksek | 9,528 gr | +0,368 gr |
| 6.757,94 TL/gr · %10 yüksek | 9,095 gr | −0,065 gr |
Kur yüzde on yükseldiğinde aynı satış gramda zarara döner; TL defteri ise kârı hâlâ aynı gösterir. Farkı yalnız has tarafı olan defter görür.
Kur neden işlem anında sabitlenir?
Her kaydın kuru, işlemin yapıldığı andaki kurdur ve sonradan güncellenmez. Geçmiş bir kaydı bugünün kuruyla yeniden değerlemek, dünkü satışın kârını bugünkü fiyata göre yeniden yazmak olur; defter kendi geçmişini değiştirmiş olur.
Çift birimli defter
Her fiş hem TL hem has tarafında dengelidir: borç = alacak, iki birimde de. Satışta kasa TL artar, stok has azalır; toptancıdan has karşılığı mal alındığında borç gramla yazılır. Pozisyon bu kayıtların has tarafının toplamıdır; ay sonunda ayrıca hesaplanmaz, her an okunur.
Bu rehber genel bilgilendirme içindir, vergi danışmanlığı değildir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.